Қазақстанда жедел жәрдем жұмысының ережелері жаңартылды: не өзгерді?

Бұйрыққа енгізілген басты жаңалықтардың бірі - геосервистердің көмегімен жедел жәрдем бригадасының орналасқан жері мен қозғалысын нақты уақыт режимінде бақылау мүмкіндігі. Құжат жарияланған кезде бұл туралы БАҚ-та белсенді түрде айтылды.

"Ол үшін жедел жәрдемнің автоматтандырылған жүйесі бригада тағайындалғаннан кейін қажетті мәліметтерді тиісті сервиске жолдайды", - делінген бұйрықта.

Бірақ жедел жәрдемнің қозғалысын әзірге онлайн бақылау мүмкін емес екені белгілі болды.

"Біз жедел жәрдемнің қозғалысын такси шақыруға арналған қосымша арқылы бақылауға болады деп болжап отырмыз. Клиент көлікке тапсырыс бергенде, жүргізушінің нақты қай жерде екенін көреді. Жедел жәрдем шақырған жағдайда да ұқсас принцип қолданылады: қосымшада жедел жәрдемге қатысты бөлім пайда болады және "103" бригадасын шақырған адам көліктің қай жерде келе жатқанын бақылай алады", - деп түсіндірді спикер.

Сәрсенбаева екі қаладағы пилоттық жоба жыл соңына дейін жалғасатынын нақтылады. Одан кейін, егер бәрі жоспар бойынша болса, ол басқа өңірлерге таратылады.

Ол маңызды бір жайтқа назар аудартты:

"Қосымшада тек бірінші жеделдік санатындағы шақыртуларды ғана бақылауға болады – бұл функция шақыртулардың барлық санатына таралмайды", – дейді Денсаулық сақтау министрлігінің өкілі.

Қазақстанда жедел жәрдем шақыртулары жеделдігіне қарай төрт санатқа бөлінеді. Бірінші санатқа өмірге тікелей қауіп төндіретін жағдайлар жатады - мұндай жағдайларда бригаданың жету нормативі 10 минутқа дейінді құрайды.

Егер жедел жәрдем шақырған адамда қосымша болмаса, оған сілтемесі бар SMS жіберіледі - сол арқылы көліктің қозғалысын бақылауға болады деп болжанады.

Жедел жәрдем қозғалысын бақылау мүмкіндігін іске қосудың мақсаты не?

Гүлнар Сәрсенбаева бұл сұраққа былай деп жауап берді:

"Адамдар шағымданады, уайымдайды: біз жедел жәрдем шақырдық, оның келе жатқанын немесе келмей жатқанын білмейміз деп. Диспетчерге қайта хабарласып, желіні босқа алады. Ал осылайша олар жедел жәрдемнің қайда екенін көреді - осыдан кейін көптеген сұрақ өздігінен шешіледі".

Төртінші жеделдік санаты "шұғыл жағдай" болып өзгереді

Жедел жәрдем шақыру тәртібінің өзі өзгермейді. "103" қызметіне қоңырау шалу керек, содан кейін диспетчер жеделдік санатын анықтайды.

Бірақ жедел жәрдем көрсету ережелерінен "төртінші жеделдік санатындағы шақырту" деген ұғым алып тасталады. Енді бұл санат "шұғыл жағдай" деп аталады. Бұл норма 13 қазаннан бастап күшіне енеді.

Ендігі бұрынғы төртінші жеделдік санатына жедел аурудан немесе созылмалы аурудың асқынуынан туындаған, ағзалар мен жүйелер қызметінің кенеттен әрі айқын бұзылуы байқалмайтын, сондай-ақ пациенттің өмірі мен денсаулығына тікелей немесе әлеуетті қауіп төнбейтін жағдайлар жатады.

Мұндай шақыртуларға қалаларда емханалардың мобильді бригадалары, ал тек ауылдық жерлерде жедел жәрдем қызмет көрсетеді.

Негізінде, санаттың атауынан басқа, пациенттер үшін ештеңе өзгермейді.

Егер олар "103"-ке қоңырау шалса, диспетчер шақыртуды "шұғыл жағдай" санатына жатқызады, шақырту жақын маңдағы емханаға беріледі - сол жерден бір сағат ішінде науқасқа дәрігерлер бригадасы жетуге тиіс.

Мобильді бригадалар сағат 8:00-ден 20:00-ге дейін емхананың қызмет көрсету аймағында көмек көрсетуі керек. Мұндай шақыртулар пациенттің қай емханаға тіркелгеніне қарамастан, оның нақты жүрген жері бойынша орындалады.

Жүйе 13 қазанға дейін де дәл осылай жұмыс істеген болатын.

"Бүгінде еліміз бойынша емханалардың шамамен 80 пайызы шұғыл жағдайлар бойынша шақыртуларға мобильді бригадалармен өз бетінше қызмет көрсетуге көшті. Біз бұл көрсеткішті 100 пайызға жеткізгіміз келеді, өйткені медициналық ұйымдардың 20 пайызы әлі күнге дейін бұл шақыртуларды жедел жәрдем қызметіне береді", - деп түсіндірді Гүлнар Сәрсенбаева.

Сонымен қатар бригадалардың келу уақыты өзгермейді:

• бірінші жеделдік санаты - 10 минутқа дейін;
• екінші - 15 минутқа дейін;
• үшінші - 30 минутқа дейін;
• шұғыл жағдайлар (бұрынғы төртінші санат - ред. ескертпесі) - 60 минутқа дейін.

Жедел жәрдем бригадалары үшін бейнежетондар міндетті болады

13 қазаннан бастап жедел жәрдем бригадасы қызметкерлерінде бейнежетондардың болуы міндетті екені туралы норма күшіне енеді. Бірақ әзірге барлық медицина маманында мұндай құрылғы жоқ.

"Бейнежетондар жергілікті бюджет қаражаты есебінен сатып алынады - бұйрықта мұндай норманың пайда болуы бұл мәселені мәслихат отырыстарына шығаруға және бейнежетондар сатып алуға қаражат бөлуге мүмкіндік береді", - деп түсіндіреді спикер.

Оның айтуынша, Қазақстанның сегіз өңірінде бұйрықты күтпестен жедел жәрдем үшін жетондар сатып алынған. Олар - Алматы, Қарағанды, Жетісу, Қызылорда, Павлодар, Солтүстік Қазақстан және Шығыс Қазақстан облыстары мен Шымкент қаласы.

"Бұл медицина қызметкерлерін қорғаудың тиімді шарасы екенін көріп отырмыз. Шақыртуға келген жедел жәрдем бригадасының маманы қабылдаудың бейнеге жазылып жатқанын бірден ескерткенде, бұл пациенттерді тәртіпке шақырып, олар өздерін сабырлы ұстай бастайды", - деп түйіндеді Сәрсенбаева.

Сонымен қатар жедел жәрдем бригадалары мен емханалардың мобильді бригадалары рациялармен және мобильді камералармен жабдықталуы тиіс. Олардың көмегімен пациентке қызмет көрсету және оны ауруханаға тасымалдау кезінде болып жатқан оқиғаларды аудио және бейнежазбаға түсіруге болады.

Егер шақырту кезінде медицина қызметкерлерінің өміріне немесе денсаулығына қауіп төнсе, шақыртуға полиция қызметкерлерінің қатысуымен қызмет көрсетілуі тиіс.