Қарардың бастамашылары Франция, Ұлыбритания, Германия және АҚШ болды.
Фото: iaea.org
ERNUR.KZ. БҰҰ-ның ядролық қызметті қадағалау жөніндегі органының Басқарушылар кеңесі сәрсенбі күні Ираннан агенттікпен толық ынтымақтастық орнатуды, қару жасауға жақын деңгейде байытылған ядролық материал қоры туралы «толық ақпарат» беруді және инспекторларды ядролық нысандарға жіберуді талап етті, деп жазады inform.kz.
Жабық дауыс берудің нәтижелері туралы аты-жөнін жарияламау шартымен сөйлескен дипломаттардың айтуынша, Венадағы агенттік штаб-пәтерінде өткен дауыс беруде МАГАТЭ Басқарушылар кеңесінің 35 мүшесінің 21-і қарарды қолдап дауыс берген.
Ресей, Қытай және Нигер қарсы дауыс берді, он мемлекет қалыс қалды, ал бір ел мүшелік жарна бойынша берешегіне байланысты дауыс бере алмады.
Қарардың бастамашылары Франция, Ұлыбритания, Германия және АҚШ болды.
Аты-жөнін жарияламауды сұраған батыстық жоғары лауазымды дипломаттың айтуынша, қарар «Иранға дипломатиялық қысымды сақтап, оны кепілдіктер жөніндегі заңдық міндеттемелерін орындауға ынталандыруға» бағытталған.
Қарар Таяу Шығыстағы жағдайдың күрт шиеленісуі аясында қабылданды. Сәрсенбі күні таңертең АҚШ Иранға әуе соққыларын жасап, Тегеран оған аймақ елдеріне соққы берумен жауап қайтарды.
Күшейіп келе жатқан шабуылдар соғысты тоқтатуға бағытталған күш-жігерді жоққа шығаруы мүмкін. АҚШ президенті Дональд Трамп Тегеран бейбіт келіссөздерді соза берсе, «құнын төлейді» деп ескерткен еді.
Израиль мен АҚШ 2025 жылғы маусымдағы 12 күндік қақтығыс кезінде Иранның ядролық нысандарына соққы жасағаннан бері Иран МАГАТЭ инспекторларына зардап шеккен нысандарға кіруге мүмкіндік бермей келеді. Алайда Тегеран Ядролық қаруды таратпау туралы шарт аясында агенттікпен ынтымақтасуға заң жүзінде міндетті.
Маусымдағы бомбалаулардан кейін агенттік қару жасауға жақын деңгейде байытылған уран қорының нақты мәртебесін де растай алмай отыр.
МАГАТЭ дерегіне сәйкес, Иранның иелігінде 60 пайызға дейін байытылған 440,9 килограмм уран бар. Бұл көрсеткіш қару жасауға жарамды саналатын 90 пайыздық деңгейден бір ғана техникалық қадам төмен.
МАГАТЭ бас директоры Рафаэль Гросси жуырдағы сұхбатында мұндай қорлар Иран бағдарламасын әскери бағытқа бұрған жағдайда онға дейін ядролық бомба жасауға мүмкіндік беруі мүмкін екенін айтқан. Сонымен қатар ол бұл Иранда мұндай қару қазірдің өзінде бар дегенді білдірмейтінін атап өтті.
Иран ядролық қару жасауға ұмтылмайтынын және оның бағдарламасы тек бейбіт мақсаттарға арналғанын мәлімдеп келеді.
Қарарда сондай-ақ соңғы 12 ай ішінде Иранның ядролық қаруды таратпау саласындағы міндеттемелерін бұзуды «түзетпегеніне» байланысты «терең өкініш» білдірілген.
МАГАТЭ Басқарушылар кеңесі өткен жылдың маусым айында Иранды кепілдіктер туралы келісімді бұзушы мемлекет ретінде ресми түрде таныған-ды. Бұл соңғы 20 жылдағы алғашқы осындай шешім еді және ол АҚШ пен Израильдің Иранның ядролық нысандарына соққы беруінен тікелей бұрын қабылданған.
