Бұл көңіл-күйді, сергектікті және түндегі ұйқы сапасын жақсартады.
фото: ЖИ
Оянғаннан кейінгі алғашқы 30 минутта миыңыз өте сезімтал болады. Осы уақыт аралығында ми ұйқыға тән тета және альфа толқындарынан толық ояу күйге ауысады. Нейробиология саласындағы зерттеулер таңертеңгі әдеттердің дофамин реттелуіне, кортизол уақытына, циркадтық ырғақтың сәйкес келуіне және күн бойындағы когнитивті қабілетке әсер ететінін көрсетеді.
Оянғаннан кейін көп ұзамай табиғи жарыққа шығу мидың ішкі сағаты — супрахиазматикалық ядроны реттеуге көмектеседі. Бұл көңіл-күйді, сергектікті және түндегі ұйқы сапасын жақсартады. Су ішу ұйқыдан кейінгі сұйықтық теңгерімін қалпына келтірсе, тіпті аз ғана қозғалыс мидағы қан айналымын жақсартып, зейін мен сергектікке жауап беретін жүйке жүйелерін іске қосады.
Бұл кезеңде ми өте қабылдағыш күйде болатындықтан, сіз қабылдаған ақпарат пен әдеттер күннің қалған бөлігіндегі зейініңізді, стресс деңгейіңізді және шешім қабылдау қабілетіңізді қалыптастырады.
Қарапайым тілмен айтқанда: таңды қалай бастағаныңыз миыңызды алдағы уақытқа бағдарлайды (программалайды).
Адамдардың 70 пайызы бұған мүлдем мән бермейді. Міне, нейроғылым дәлелдеген таңғы 5 әдет.
- Көзіңізге күн сәулесін түсіріңіз
Оянғаннан кейінгі 10 минут ішінде көзіңізге табиғи күн сәулесінің түсуін қамтамасыз етіңіз. Бұл сіздің циркадтық сағатыңызды іске қосады, серотонинді көтереді және кортизолды реттеуге көмектеседі. Нәтижесі: жақсы көңіл-күй, жоғары зейін және түнгі сапалы ұйқы.
2. Денеңізді 2-5 минут қозғалтыңыз
Арнайы жаттығу болуы міндетті емес. Қарапайым қозғалыстың өзі мидағы ретикулярлық формацияны (белсендіру жүйесін) әске қосады. Бұл сергектік пен қанайналымды арттырады. Толыққанды жаттығу немесе жай қимыл – қалауыңыз білсін. Жүйке жүйеңізді оятсаңыз болғаны.
3. Бір нақты мақсат
Сіздің миыңыз шындықты өзі маңызды деп санайтын нәрселерге сүйеніп сүзгіден өткізеді. Сіз бір нақты мақсатты таңдап, соған ниет еткенде, миыңыз оған жеткізетін мүмкіндітерді өзі іздей бастайды.
4. Бір кішкентай жеңіс
Күнді жеңіспен бастаңыз. Үлкен іс тындыру, ұлы ерлік жасау маңызды емес. Бастысы, тапсырма қылып бекіткен бір шаруаны іске асыру. Мәселен, күнде төсегіңіз жиналмай қалып қоя беретін болса, бүгін оны жинау – ояна сала бітірген бірінші тірлігіңіз болсын. Осының өзі кішігірім жеңіс. Осындай кішігірім жеңістер көңілге масаттану сыйлайды. Өз күшіңізге, ойға алған ісіңізді, алға қойған мақсатқа жетуде табанды екеніңізге сендіре түседі. Дофамин бөліп шығарады және серпін (мотивациялық қуат) береді. Ал серпін – жақсы таңды өнімді күнге айналдыруға көмектесетін күш.
5. Негативтен сақтаныңыз
Ми ұйқыдан тета жіне альфа толқындары күйінде оянады. Бұл – оның ең көп бағдарламаланатын кезі. Осы сәтте бірден қолға телефон алып, хабарламаларды оқу, әлеуметтік желі қарау дофамин деңгейінің аспанға атылуына себеп болады. Нәтижесінде ми бірден стресс сигналдарына толады. Күнді саналы түрде емес, рекативті (сыртқы факторларға тәуелді) бастауға мәжбүр боласыз.
Таңертең ми негативке бейім болады. Жағымсыз жаңалықтар, дау-дамай неесе стрестік контент эмоционалдық күйіңізді негативті бағытқа бұрады. Бұл күй бірнеше сағат бойы сақталуы, тіпті күні бойына созылуы мүмкін.
Аударған: А. Мейірханқызы,
ОҚИ ОТЫРЫҢЫЗ:
Бұл ойлар өміріңе тежегіш болады
СЕНІМДІ қадамдар жасау - күйзелістен алып шығуға көмектеседі
