Қуанышы мен мәселелерін жұбайымен емес, интернет арқылы танысқан басқа адаммен бөлісе бастайды...
Сурет: ЖИ
Отбасылы адам басқа біреумен жасырын хат алмасып, оған жеке сырларын айтып, көңіл бөліп жүрсе, мұны опасыздық деп санауға бола ма? Әлде опасыздық тек шынайы өмірдегі физикалық жақындықтан бастала ма?
Әлеуметтік желі, мессенджер арқылы жұбайынан жасырып, басқа адаммен романтикалық немесе ерекше эмоционалдық жақындық орнату қарым-қатынастағы сенімге нұқсан келтіруі мүмкін. Психологияда бұл мәселеге қатысты «виртуалды опасыздық» немесе «цифрлық опасыздық» деген ұғымдар қолданылады.
Бүгінде біреумен танысу, сөйлесу, сырласу үшін үйден шығудың да қажеті жоқ. Әлеуметтік желі, мессенджер немесе интернет платформалар арқылы адаммен жақын араласуға болады. Кейде мұндай қарым-қатынас жай ғана әңгімелесуден басталып, уақыт өте келе эмоционалдық тәуелділікке ұласуы мүмкін.
Виртуалды опасыздық – адамның некелі зайыбы бола тұра, интернет арқылы басқа біреумен жұбайының сеніміне қайшы келетін эмоционалдық немесе романтикалық байланыс орнатуы.
Әрине, қарама-қарсы жыныстағы адаммен сөйлесудің бәрін опасыздыққа жатқызуға болмайды. Мысалы, жұмыс, оқу, күнделікті мәселелер бойынша хат алмасу – қалыпты қарым-қатынас. Мәселе кіммен сөйлескенінде ғана емес, сол қарым-қатынастың мазмұны мен мақсаты қандай екенінде.
Интернеттегі хат қандай жағдайда опасыздыққа айналады? Бұл сұраққа нақты жауап айту қиын. Себебі сенім, адалдық және жеке шекара туралы түсінік әртүрлі. Мысалы, бір жұп үшін басқа адаммен күнделікті жеке хат алмасу қалыпты жағдай болса, екінші жұп мұны сенімге қайшы әрекет деп қабылдауы мүмкін. Алайда кейбір белгілерге назар аударған жөн.
1. Хаттарды әдейі жасыру
Егер адам белгілі бір хат алмасуды жұбайынан жасырып, хабарламаларын өшіріп немесе кіммен сөйлесіп жүргенін өтірік айтып түсіндірсе, бұл көңілге күдік, сенімге селкеу түсіреді.
2. Эмоционалдық жақындықтың басқа адамға ауысуы
Кейде адам өз уайымын, қуанышы мен жеке мәселелерін жұбайымен емес, интернет арқылы танысқан басқа адаммен бөлісе бастайды. Бірте-бірте сол адамның пікірі мен назары маңызды бола түседі.
3. Романтикалық сипаттағы хаттар
Басқа адамға сезім білдіру, оны ерекше көретінін айту, жұбайынан жасырып романтикалық байланыс орнату – виртуалды опасыздықтың айқын белгілерінің бірі.
4. Жұбайымен қарым-қатынастың өзгеруі
Егер адам интернеттегі басқа біреумен сөйлесуге көп уақыт бөліп, отбасымен әңгімелесуге, бірге уақыт өткізуге қызығушылығын жоғалтса, бұл да қарым-қатынастағы қиындықтың белгісі болуы мүмкін.
Бұл тақырып көптеген зерттеушілердің назарын аударып отыр. 2020 жылы Journal of Sex & Marital Therapy ғылыми журналында психологтар – Андреас Фосслер мен Наоми Моллердің интернеттегі опасыздыққа қатысты жүргізген зерттеуі нәтижелері жарияланды.
Зерттеушілер интернет арқылы қалыптасқан опасыздықты адамдардың қалай қабылдайтынын және қандай әрекеттерді сатқындық деп санайтынын қарастырған. Нәтижесінде қатысушылардың көбі жыныстық сипаттағы интернет-әрекеттерді опасыздық деп қабылдағаны анықталған. Сонымен қатар эмоционалдық жақындық пен жасырын қарым-қатынастың да маңызы бар екені байқалған.
Яғни виртуалды опасыздық тек физикалық жақындықпен шектелмейді. Кей жағдайда басқа адамға деген сезім мен жасырын түрде сырласудың өзі отбасылық сенімге әсер етуі мүмкін.
Әлеуметтік желі қызғаныш пен күмәнді күшейте ме?
Pew Research Center зерттеу орталығы 2019 жылы АҚШ-тағы 4860 ересек адамның қатысуымен сауалнама жүргізген. Нәтижелері 2020 жылы жарияланған.
Зерттеу бойынша әлеуметтік желіні пайдаланатын жұбы бар адамдардың 23 пайызы серіктесінің басқа адамдармен интернеттегі қарым-қатынасына байланысты қызғаныш немесе өзара қатынасқа қатысты сенімсіздік сезінгенін айтқан. 18–29 жас аралығындағы қатысушылар арасында бұл көрсеткіш 34 пайыз болған.
Бұл мәліметтер әлеуметтік желілердің отбасылық қарым-қатынасқа тек жағымды әсер етпейтінін көрсетеді. Бір жағынан, олар адамдардың байланыста болуына көмектессе, екінші жағынан, күмән мен түсінбеушілікке себеп болуы мүмкін.
Егер жұбайлардың бірі интернет арқылы басқа адаммен жасырын байланыс орнатқаны анықталса, бұл отбасындағы сенімге әсер етуі мүмкін. Мұндай жағдайда бірден шешім қабылдауға асықпай, мәселенің себебін түсінуге тырысқан жөн. Мамандардың тәжірибесіне сүйене отырып, мынадай қадамдарды қарастыруға болады.
Біріншіден, мәселені ашық талқылау. Не болғанын, бұл қарым-қатынастың неліктен басталғанын және оның отбасына қалай әсер еткенін сабырмен талқылау қажет.
Екіншіден, өзара шекараны анықтау. Жұбайлар қандай әрекеттерді қалыпты қарым-қатынас деп санайтынын, ал нені сенімге қайшы деп қабылдайтынын келісіп алғаны дұрыс.
Үшіншіден, сенімді қалпына келтіру. Бұл үшін құр уәде жеткіліксіз. Екі тараптың да шынайылығы, жауапкершілігі және бір-бірінің сезіміне құрметпен қарауы маңызды.
Төртіншіден, қажет болса, психологқа жүгіну. Егер мәселе өздігінен шешілмей, үнемі жанжалға ұласса, отбасылық психологтың көмегі пайдалы болуы мүмкін.
Ерлі-зайыптылардың бір-бірімен ашық сөйлесе білуі, өзара шекараны құрметтеуі және адалдық туралы ортақ түсінік қалыптастыруы маңызды. Отбасының беріктігі бір-бірінің телефонын бақылаумен емес, сыйластық пен сенім арқылы қалыптасады.
Дайындаған: Т. СЕЙІТХАН,
ОҚИ ОТЫРЫҢЫЗ:
Қандай адамдар ӘДЕМІ ІШКИІМ мен "18+" заттарды жиі САТЫП АЛАДЫ?
