Бұл заттар сіздің өміріңіздің аман алып қалуға көмектеседі.
фото: ЖИ
Қыс – көлік жүргізушілері үшін сынаққа толы мезгіл. Бірде аяқ астынан соққан боран, бірде көктайғақ, енді бірде сақылдаған сары аяз жолдағы жағдайды күрделендіріп жібереді. Әсіресе қала сыртындағы жолдарда қозғалыс қиындап, кейбір жүргізушілер жолда бірнеше сағаттап қалуға мәжбүр болады. Мұндай кезде көліктің техникалық жағдайы ғана емес, салонда қандай заттардың бар екені де маңызды.
Көпшілік жүргізуші қысқа дайындықты қысқы дөңгелек ауыстырумен немесе антифриз құюмен шектейді. Алайда күтпеген жағдай кез келген уақытта болуы мүмкін. Аккумулятордың отырып қалуы, көліктің қарға тұрып қалуы, қозғалтқыштың істен шығуы немесе боран салдарынан жолдың жабылуы – мұның бәрі жүргізушіні қиын жағдайда қалдыруы ықтимал.
Ендеше, қыста көлікте міндетті түрде болуы керек 10 затты түгендеп көрейік.
1. Жылы көрпе немесе термокөрпе
Қыста жолда қалып қоюдың ең үлкен қаупінің бірі – дененің тоңуы. Әсіресе қозғалтқыш істен шығып, көлік салонын жылыту мүмкін болмай қалса, жағдай қиындай түседі.
Сондықтан көлікте кемінде бір жылы көрпе болғаны жөн. Оған қоса, ықшам термокөрпе де артық етпейді. Ол салмақ жағынан жеңіл әрі көп орын алмайды.
Егер көлікте балалар немесе егде жастағы жолаушылар жиі жүрсе, қосымша жылы киім мен қолғап ұстаған дұрыс.
2. Қолшам және қосымша батарея
Түнде жолда қалу немесе қараңғы уақытта көліктің дөңгелегін ауыстыру – оңай шаруа емес. Мұндайда қолшам таптырмас көмекші болады.
Қолшамның қуаты жақсы, жарығы анық болғаны маңызды. Мүмкіндік болса, бас киімге бекітілетін шам таңдау қажет. Ол екі қолды да еркін пайдалануға мүмкіндік береді.
Қосымша батареяны да ұмытпаңыз. Суық ауа райында телефонның қуаты тез таусылуы мүмкін. Ал байланыс құралы төтенше жағдайда құтқарушылармен немесе жақындарыңызбен хабарласудың негізгі жолы.
3. Көлікті қардан тазартатын щетка мен мұз қырғыш
Қар басқан көлікті тазаламай жолға шығу – жүргізушінің жиі жіберетін қателіктерінің бірі.
Әйнекте қалған қар мен мұз көру мүмкіндігін шектейді. Ал көліктің төбесіндегі қар қозғалыс кезінде алдыңғы немесе артқы әйнекке сырғып түсуі мүмкін.
Сондықтан сапалы щетка мен мұз қырғыш әр көлікте болуы керек. Щетканың ұзын сабы көліктің төбесін тазалауға көмектеседі. Мұз қырғышты пайдаланғанда әйнекті зақымдап алмауға мән берген жөн.
4. Арқан
Қарға батып қалған немесе техникалық ақауға байланысты қозғала алмай қалған көлікті сүйреу қажет болуы мүмкін.
Осы кезде сапалы сүйреу арқаны көмекке келеді. Бірақ оның жүк көтеру мүмкіндігі көліктің салмағына сәйкес болуы керек.
Арқанды қолданар алдында көліктің нұсқаулығындағы сүйреу талаптарын тексерген жөн. Қозғалыс басталмас бұрын екі жүргізуші де белгі беру тәсілін келісіп алуы қажет.
Ескерту: сүйреу кезінде қауіпсіздік талаптарын сақтап, жол қозғалысы ережелерін бұзбау маңызды.
5. Күрек
Қарлы бораннан кейін көлікті қар басып қалуы мүмкін. Кейде дөңгелек мұз бен қарға батып, көлік орнынан қозғала алмай қалады.
Мұндай жағдайда шағын жиналмалы күрек үлкен көмегін тигізеді. Оның көмегімен дөңгелектің айналасындағы қарды тазалап, көліктің астын босатуға болады.
Күрек таңдағанда оның сабы берік, ал жүзі мықты екеніне назар аударыңыз. Жиналмалы түрі жүксалғышта көп орын алмайды.
6. Қолғап және жылы киім
Көліктің сыртында ұзақ уақыт жұмыс істеуге тура келсе, жалаң қолмен әрекет ету қауіпті. Аязда саусақтар тез тоңып, қолдың икемділігі төмендейді.
Сондықтан көлікте қалың қолғап, жылы шұлық, бас киім және қосымша сырт киім болғаны дұрыс.
Әсіресе ұзақ сапарға шыққанда бұл заттардың маңызы арта түседі. Өйткені жолдың жабылуы немесе көліктің бұзылуы қанша уақытқа созылатынын алдын ала білу мүмкін емес.
7. Дәрі қобдишасы
Алғашқы медициналық көмек қобдишасы – жыл мезгіліне қарамастан әр көлікте болуы тиіс қажетті құралдардың бірі.
Қыста оның маңызы тіпті арта түседі. Себебі тайғақ жолда ұсақ жол-көлік оқиғалары немесе түрлі жарақаттар болуы мүмкін.
Қобдишада таңғыш материалдар, таза дәке, медициналық қолғап, антисептик және қажетті алғашқы көмек құралдары болғаны жөн. Құрамындағы заттардың жарамдылық мерзімін үнемі тексеріп отыру қажет.
8. Іске қосу сымдары немесе аккумуляторға арналған портативті құрылғы
Қатты аязда аккумулятордың қуаты төмендеп, қозғалтқышты іске қосу қиындайды. Әсіресе ескі немесе әлсіреген аккумулятор суыққа төтеп бере алмауы мүмкін.
Сондықтан көлікте іске қосу сымдарын немесе аккумуляторға арналған портативті іске қосу құрылғысын ұстаған жөн.
Алайда мұндай құралдарды қолданғанда қауіпсіздік талаптарын сақтау қажет. Сымдарды дұрыс жалғау және көлік өндірушісінің нұсқаулығын орындау маңызды.
9. Жолға арналған шағылыстырғыш белгі мен кеудеше
Қысқы уақытта көріну мүмкіндігі нашарлайды. Қар, тұман, боран және ерте түсетін қараңғылық жолдағы қауіп-қатерді арттырады.
Егер көлік жол жиегінде тоқтап қалса, басқа жүргізушілер оны дер кезінде байқамауы мүмкін. Сондықтан апаттық тоқтау белгісі мен жарық шағылыстыратын кеудеше қажет.
Көліктен шығуға тура келген жағдайда кеудеше басқа жүргізушілерге сізді алыстан көруге көмектеседі. Апаттық белгіні жол қозғалысы ережелеріне сәйкес орналастыру керек.
10. Су, жеңіл тағам және қуатталған телефон
Бұл заттар қарапайым көрінгенімен, ұзақ жолда өте маңызды.
Егер боран салдарынан жол жабылып, көлікте бірнеше сағат отыруға тура келсе, ауызсу мен жеңіл тағам қажет болады. Құнарлы бәліштер, кептірілген жемістер немесе ұзақ сақталатын тағамдар қолайлы.
Сонымен қатар телефонның қуатын үнемі бақылап, қуаттағыш пен қосымша қуат көзін алып жүрген жөн.
Төтенше жағдайда Қазақстанда 112 нөміріне хабарласуға болады. Қай жерде тұрғаныңызды, жолдың қай учаскесінде екеніңізді және көліктегі адамдар санын нақты айту маңызды.
Қосымша кеңес
Көлікте қажетті заттардың болуы – қауіпсіздіктің бір бөлігі ғана. Ұзақ сапар алдында техникалық жағдайды да тексеру керек:
Қысқы шиналардың жағдайы мен қысымын тексеріңіз;
Аккумулятордың қуатын тексертіңіз;
Антифриздің қату температурасына көз жеткізіңіз;
Қысқы әйнек жуғыш сұйықтық құйыңыз;
Пеш пен әйнек жылытқыштардың жұмысын тексеріңіз;
Фаралар мен артқы шамдардың дұрыс жанатынына көз жеткізіңіз;
Жолға шығар алдында ауа райы болжамы мен жолдардың жабық-жабық еместігі туралы ақпаратты қараңыз.
Тағы бір маңызды ескерту: көлік қарға батып немесе аязда тоқтап қалса, қозғалтқышты ұзақ уақыт жұмыс істетіп қоюға болмайды. Әсіресе түтін шығатын құбырдың бітеліп қалмағанын тексеріңіз. Әйтпесе газ салонға жиналып, көміртек тотығымен улану қаупін тудыруы мүмкін. Қозғалтқышты іске қосып жылыту кезінде желдету мен қауіпсіздікті қадағалаңыз.
Қорытынды
Қысқы жол жүргізушіден тек шеберлікті емес, сақтық пен дайындықты да талап етеді. Кейде қарапайым ғана көрпе, күрек немесе қуатталған телефон күтпеген жағдайда үлкен көмекке айналуы мүмкін.
Ең бастысы – «мен мұндай жағдайға тап болмаймын» деп ойламау. Себебі жолдағы жағдайды алдын ала болжау мүмкін емес. Сондықтан қыс басталмай тұрып көлігіңіздің жүксалғышын тексеріп, қажетті заттарды түгелдеп алғаныңыз жөн.
Дайындаған: Б.Мейірханұлы,
Тағы оқыңыз:
