Әсіресе Қазақстанның қысы қатты өңірлерінде көлікті суық ауа райына сай дайындау маңызды.
фото: lasexta.com
Қыстың аязды таңында көлікті оталдырып, қозғалтқышты біраз уақыт қыздыру — көптеген жүргізушінің күнделікті әдеті. Бірі көлікті 10–15 минут жұмыс істетпей жолға шықпайды, енді бірі қозғалтқышты оталдыра салысымен жүріп кетеді. Ал осы екі тәсілдің қайсысы дұрыс?
Мамандардың кеңесіне сүйенсек, қазіргі автомобильдердің көпшілігін ұзақ уақыт бос айналымда қыздыру міндетті емес. Дегенмен, қозғалтқышты мүлде қыздырмай, бірден жоғары жылдамдықпен жүру де дұрыс шешім емес. Әсіресе Қазақстанның қысы қатты өңірлерінде көлікті суық ауа райына сай дайындау маңызды. Ендеше, «қыста көлікті қанша уақыт қыздыру керек, ұзақ қыздырудың зияны бар ма және қозғалтқыштың қызмет ету мерзімін қалай ұзартуға болады?» деген сауалдарға жауап беріп көрелік.
Қыста қозғалтқышты қыздыру не үшін қажет?
Ауа температурасы төмендеген кезде қозғалтқыштағы майдың тұтқырлығы артады. Соның салдарынан майдың қозғалтқыш бөлшектеріне таралуы жылы мезгілмен салыстырғанда қиындайды. Сонымен қатар суық қозғалтқыш қалыпты жұмыс температурасына әлі жетпегендіктен, оған бірден жоғары жүктеме түсіру тиімсіз.
Қозғалтқышты дұрыс іске қосып, алғашқы минуттарда бірқалыпты жүргізу бірнеше маңызды міндетті атқарады:
- мотор майының қозғалтқыш бөлшектеріне таралуына мүмкіндік береді;
- суық қозғалтқышқа түсетін артық жүктемені азайтады;
- қозғалтқыштың қалыпты жұмыс температурасына біртіндеп жетуіне көмектеседі;
- көліктің қысқы жағдайда қауіпсіз пайдаланылуына жағдай жасайды.
Алайда қозғалтқышты ұзақ уақыт бос жүрісте ұстау оны міндетті түрде тезірек немесе жақсырақ қыздырады деген сөз емес. Көптеген заманауи автомобильдер қозғалыс кезінде бірқалыпты жүктемемен тиімдірек қызады.
Көлікті қанша уақыт қыздыру керек?
Көлікті қыздыруға қажетті уақыт сыртқы температураға, қозғалтқыштың түріне және нақты модельдің техникалық ерекшеліктеріне байланысты. Сондықтан барлық автомобильге ортақ бір ғана уақыт белгілеу дұрыс емес. Жалпы алғанда, қазіргі бензинді автомобильдердің көпшілігінде қозғалтқышты оталдырғаннан кейін жұмысы тұрақтанғанша қысқа уақыт күтіп, жолға бірқалыпты жүріспен шыға беруге болады.
0 °C пен −5 °C аралығында – қозғалтқыш тұрақтанған соң қозғалысты жайлап бастауға болады;
−5 °C пен −15 °C аралығында қозғалтқыштың жұмысын бақылап, алғашқы минуттарда асықпай жүріңіз;
−15 °C пен −25 °C аралығында суықта іске қосу тәртібін сақтап, көліктің техникалық күйіне назар аударыңыз;
−25 °C-тан төмен болса, өндіруші нұсқаулығындағы қатты аязға қатысты талаптарды орындаңыз.
Кестедегі температуралар — практикалық бағдар, міндетті қыздыру уақыты емес.
Қозғалтқышты оталдырғаннан кейін май қысымының ескерту шамы қалыпты тәртіппен сөнгеніне көз жеткізіңіз. Егер қауіпті ескерту шамы сөнбесе немесе қозғалтқыштан әдеттен тыс дыбыс шықса, жолға асықпаған жөн.
Көлікті ұзақ уақыт қыздыру зиян ба?
Көптеген жүргізуші көлікті 15–20 минут қыздыру қозғалтқышты жақсы қорғайды деп ойлайды. Алайда қалыпты жағдайда мұндай ұзақ күтудің қажеті болмауы мүмкін.
Ұзақ уақыт бос айналымда жұмыс істетудің бірнеше кемшілігі бар:
- Жанармай артық жұмсалады. Қозғалтқыш көлік қозғалмаса да, отын тұтына береді;
- Қозғалтқыш баяу қызуы мүмкін. Әсіресе қатты аязда бос айналым кезінде қалыпты температураға жету ұзаққа созылады;
- Қысқа сапарларда тиімділік төмендейді. Көлік бірнеше минут қана жүрсе, қозғалтқыш толық қызуға үлгермеуі мүмкін.
- Қоршаған ортаға шығатын газдар көбейеді. Ұзақ бос айналым қажетсіз шығарындылардың пайда болуына әкеледі.
Бұл қозғалтқышты мүлде қыздырмау керек дегенді білдірмейді. Негізгі мақсат — көлікті қауіпсіз іске қосып, қозғалтқышқа артық жүк түсірмей, біртіндеп жұмыс температурасына жеткізу.
Қызбаған қозғалтқышпен бірден жылдам жүруге бола ма?
Жоқ, қозғалтқышты оталдырғаннан кейін бірден қатты үдету немесе жоғары айналыммен жүру ұсынылмайды. Қызбаған қозғалтқыштың майы әлі де толық жұмыс жағдайына бейімделіп үлгермейді. Сондықтан алғашқы минуттарда қозғалтқышқа артық күш түсірмеген дұрыс.
Жолға шыққаннан кейін мына ережелерді ұстаныңыз:
1. Газ педалін бірқалыпты басыңыз;
2. Күрт үдеу мен жоғары айналымнан аулақ болыңыз;
3. Қозғалтқыш қалыпты температураға жеткенше ауыр жүктемеден сақтаныңыз;
4. Беріліс қорабы мен басқа тораптардың да біртіндеп қызатынын ескеріңіз;
5. Жолдың мұзды немесе тайғақ болуына қарай жылдамдықты таңдаңыз.
Тағы бір маңызды жайт: қозғалтқыштың температура көрсеткіші қалыпты деңгейге жеткенімен, салонның жылынуы немесе беріліс қорабының қызуы басқа уақытта жүруі мүмкін. Сондықтан тек температура көрсеткішіне қарап, бірден жылдам жүргізуге болмайды.
Дизельді көлікті қыздыру тәртібі қандай?
Дизельді қозғалтқыштардың суықта іске қосылу ерекшеліктері бар. Көптеген дизельді көліктерде іске қосар алдында жану камерасын қыздыруға көмектесетін қыздыру шамдары қолданылады.
Мұндай автомобильді оталдырғанда:
- құралдар панеліндегі қыздыру индикаторына назар аударыңыз;
- индикатор сөнгенше күтіп, өндіруші ұсынған тәртіпті орындаңыз;
- қозғалтқыш іске қосылғаннан кейін оның жұмысы тұрақтанғанын күтіңіз;
- алғашқы минуттарда жоғары айналым мен артық жүктемеден аулақ болыңыз.
Қатты аязда дизель отынының маусымға сәйкестігі мен аккумулятордың жағдайы да үлкен рөл атқарады. Егер көлік суықта жиі оталмай қалса, мәселені тек қыздыру уақытын ұзарту арқылы шешуге тырыспай, аккумуляторды, қыздыру шамдарын және отын жүйесін тексерткен жөн.
Көліктің салонын жылыту үшін не істеу керек?
Қыста жүргізушілердің көпшілігі қозғалтқышпен бірге салонның да тез жылынғанын қалайды. Бірақ қозғалтқышты ұзақ уақыт бос айналымда ұстау салонды тез жылытуға ықпал ете бермейді. Әйнектер буланып немесе мұздап тұрса, алдымен оларды толық тазалап, алдыңғы әйнекті үрлеу режимін қосыңыз. Көліктің климаттық жүйесін пайдаланып, көріну мүмкіндігін қалпына келтіріңіз.
Жолға шықпас бұрын:
- алдыңғы және бүйірлік әйнектердің толық тазаланғанына көз жеткізіңіз;
- айналар мен жарық құралдарын қардан тазалаңыз;
- әйнек жуғыш сұйықтығының қысқы жағдайға жарамды екенін тексеріңіз;
- көлік айналасында адамдарға немесе басқа көліктерге кедергі келтіретін қар мен мұз жоқ екеніне көз жеткізіңіз.
Ең маңыздысы — көліктің салоны жылығанын күтуден бұрын, жолды анық көруге мүмкіндік болуы керек.
Қыста көлікті қыздырғанда жиі жіберілетін 5 қате
1. Қозғалтқышты 20–30 минут қажетсіз жұмыс істету
Бұл жанармай шығынын арттырады. Ұзақ қыздыру тек нақты жағдай немесе өндіруші талабы қажет еткенде орынды.
2. Суық қозғалтқышпен қатты үдеу
Қозғалтқыш жұмыс температурасына жеткенше оны жоғары айналымға шығармаңыз.
3. Аккумуляторды тек аяз түскенде тексеру
Аккумулятордың жағдайын қыс басталмай тұрып тексерген дұрыс.
4. Әйнектер толық тазаланбай жолға шығу
Бұл қозғалтқышты қыздыру мәселесінен де маңызды қауіпсіздік қатері.
5. Жабық гаражда қозғалтқышты жұмыс істетіп қою
Пайдаланылған газ құрамындағы көміртек тотығы иіссіз әрі өте қауіпті. Көлікті жабық гаражда немесе желдетілмейтін орында оталдырып қоймаңыз.
Қыста электромобильді қыздыру қажет пе?
Электромобильді бензинді немесе дизельді автомобиль сияқты бос жүрісте қыздырудың қажеті жоқ. Бірақ аяз аккумулятордың жұмыс тиімділігіне және жүріс қашықтығына әсер етуі мүмкін. Егер автомобильде аккумулятор мен салонды алдын ала жылыту функциясы болса, өндірушінің нұсқаулығына сәйкес оны пайдалану тиімді. Кейбір модельдерде бұл функцияны көлік қуат көзіне қосылып тұрған кезде іске қосуға болады. Электромобиль иелері қыс мезгілінде аккумулятордың қуатын, жоспарланған жол қашықтығын және жылытқыштың энергия тұтынуын да ескергені жөн.
Көлікті дұрыс қыздырудың ең тиімді жолы қандай?
Қыста көлікті қыздыру қажет, бірақ оны ұзақ уақыт бос айналымда ұстап тұру барлық жағдайда міндетті емес. Қазіргі автомобильдердің көпшілігінде қозғалтқыш іске қосылғаннан кейін жұмысы тұрақтанған соң, бірқалыпты қозғалысты бастауға болады.
Қысқасы, көлікті дұрыс қыздыру дегеніміз — оны суық жағдайда дұрыс іске қосып, біртіндеп қалыпты жұмыс режиміне жеткізу.
Дайындаған: Б.Мейірханұлы,
Тағы оқыңыз:
Қазақтар үшін қандай көлік ТИІМДІ?
Қазақстанда электромобиль міну ТИІМДІ МЕ? Үнем, қысқы аяз және жүргізуші білуі керек 5 нәрсе
