Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның (ДМҰ) жаңа маусымдық болжамына сәйкес, қазан-желтоқсан айларында Эль-Ниньо дамитын аймақтағы мұхит бетінің температурасы қалыпты жағдайдан +3,7 градусқа жуық аномальді ауытқуға жетуі мүмкін.
Фото:depositphotos.com
ERNUR.KZ. Эль-Ниньо климаттық құбылысы кейінгі онжылдықтардағы ең қуатты көрсеткіштердің біріне ие болуы мүмкін. Болжам бойынша, желтоқсанға қарай Тынық мұхиты бетінің температурасы рекордтық деңгейге жетеді, ал әлемнің түрлі аймақтарында ыстық, құрғақшылық және су тасқыны қаупі артады, деп жазады tengrinews.kz.
Бұл жағдай Қазақстанға қалай әсер етуі мүмкін?
Дүниежүзілік метеорологиялық ұйымның (ДМҰ) жаңа маусымдық болжамына сәйкес, қазан-желтоқсан айларында Эль-Ниньо дамитын аймақтағы мұхит бетінің температурасы қалыпты жағдайдан +3,7 градусқа жуық аномальді ауытқуға жетуі мүмкін. Бұл 2015 жылдың қарашасы мен 2016 жылдың қаңтары аралығында тіркелген +2,6 градустық алдыңғы рекордты жаңартады.
Ұйымның бағалауынша, құбылыстың 2027 жылдың ақпанына дейін (оны қоса алғанда) сақталу ықтималдығы 100 пайызға жуық. Ол кем дегенде 1950 жылдан бергі ең қуатты құбылыстардың қатарына енуі мүмкін.
Эль-Ниньо ауа райына қалай әсер етеді?
Эль-Ниньо - экваторлық Тынық мұхитының орталық және шығыс бөліктеріндегі беткі сулардың әдеттен тыс қатты жылынуымен сипатталатын климаттық құбылыс. Бұл атмосфералық циркуляцияны өзгертіп, құбылыс болған аймақтан тысқары жерлердегі температура мен жауын-шашынның таралуына әсер етеді.
ДМҰ басшысы Селеста Саулоның айтуынша, Эль-Ниньо қосымша жылу тудырмайды, керісінше мұхит жинаған жылудың сыртқа шығуына ықпал етеді. Қазір мұхит рекорд деңгейде жылы болып қалып отыр, бұл құбылыстың жаһандық ауа райына ықтимал әсерін күшейтеді.
Қазан-желтоқсан айларында планетаның кең аумақтарында орташа деңгейден жоғары температура күтіледі. Сонымен қатар бұл ыстық барлық жерде орнап, күн сайын сақталады дегенді білдірмейді.
Өзгерістер жауын-шашынға да әсер етеді. Ылғалды жағдайлар, атап айтқанда, Орталық Азия мен Шығыс Азияның кейбір аудандарында, Арабия түбегінің солтүстігінде, Африка мүйізі аймағында, сондай-ақ Солтүстік және Оңтүстік Американың жекелеген бөліктерінде болуы ықтимал.
Керісінше, Үнді субконтинентінде, Орталық Американың оңтүстігінде, Кариб бассейнінің кейбір аудандарында және Оңтүстік Американың солтүстік-батысында құрғақ ауа райы болжанады.
Эль-Ниньо Қазақстандағы ауа райын өзгерте ала ма?
Бұған дейін Эль-Ниньо құбылысының Қазақстанға әсерін "Қазгидромет" мамандары зерттеді. 1951–2025 жылдар аралығындағы бақылау деректерін талдау нәтижесінде еліміздің жекелеген оңтүстік және оңтүстік-шығыс аймақтарында суық маусымдағы жауын-шашынның таралуында белгілі бір заңдылықтар анықталды.
Ең айқын байланыс Қызылорда, Түркістан, Жамбыл, Алматы және Жетісу облыстарында байқалды. Солтүстік аймақтарға қарай жылжыған сайын бұл тәуелділік әлсірей түседі.
Бұл ретте мамандар Эль-Ниньо мен Қазақстандағы ауа температурасы арасында тұрақты байланысты анықтаған жоқ. Температуралық режимге, әсіресе елдің солтүстігі мен шығысында, басқа да атмосфералық процестер әсер етеді.
Осылайша, Эль-Ниньоның күшеюі Қазақстанда міндетті түрде аномальді жылы қыс болады немесе жауын-шашынның белгілі бір сценарийі орнайды дегенді білдірмейді. Жаһандық климаттық болжамдар жалпы үрдістерді көрсетеді, бірақ маусымдық және өңірлік ауа райы болжамдарын алмастыра алмайды.
