World Health Organization деректеріне сәйкес, 18–25 жас аралығындағы жастардың шамамен 30%-ы тұрақты күйзелісте екен.
көрнекілік сурет: ЖИ
Студенттердің психологиялық күйі соңғы жылдары білім беру саласындағы маңызды мәселелердің біріне айналды. Әсіресе академиялық жүктеме, қаржылық қиындықтар және болашаққа қатысты белгісіздік жастар арасындағы стресс деңгейін арттырып отыр.
World Health Organization деректеріне сәйкес, 18–25 жас аралығындағы жастардың шамамен 30%-ы тұрақты күйзеліс пен мазасыздық белгілерін сезінеді. Бұл көрсеткіш пандемиядан кейін айтарлықтай өскені байқалады. Сарапшылар студенттік кезең психологиялық тұрғыдан ең осал кезеңдердің бірі екенін атап өтеді.
Зерттеулер академиялық қысым студенттер үшін негізгі стресс факторы екенін көрсетеді. Мысалы, UNESCO жүргізген талдауларда студенттердің жартысынан астамы емтихан кезеңінде ұйқы режимінің бұзылуын және эмоционалдық шаршауды сезінетінін айтқан. Сонымен қатар, тапсырмалардың көптігі мен уақыт тапшылығы оқу үлгеріміне ғана емес, психологиялық жағдайға да әсер етеді. Алайда кейбір зерттеушілер орташа деңгейдегі стресс мотивацияны арттырып, студентті жауапкершілікке үйретуі мүмкін екенін де атап өтеді. Демек, мәселе стресс бар-жоғында емес, оның деңгейінде.
Қаржылық қиындықтар да студенттердің психологиялық күйіне ықпал ететін маңызды факторлардың бірі. Әртүрлі халықаралық зерттеулерде қосымша жұмыс істейтін студенттердің стресс деңгейі жоғары болатыны көрсетілген. Бірақ бұл жерде қарама-қайшы пікірлер де бар: кейбір сарапшылар жұмыс істеу студентке тәжірибе жинауға және өзін сенімді сезінуге көмектеседі дейді. Сондықтан жұмыс пен оқу арасындағы тепе-теңдікті сақтау маңызды.
Әлеуметтік факторлар да назардан тыс қалмайды. Университетке жаңа түскен студенттердің бейімделу кезеңінде жалғыздық сезімі жиі кездеседі. Психологтардың айтуынша, алғашқы курстағы студенттердің шамамен 40%-ы әлеуметтік ортаға үйренуде қиындық көреді. Бұл әсіресе басқа қалаға келген жастар арасында байқалады. Дегенмен, студенттік клубтар мен топтық жобаларға қатысу бұл мәселені азайтуға көмектесетіні туралы деректер бар.
Мәселенің екінші жағы да бар: кейбір сарапшылар студенттер арасындағы стресс деңгейінің өсуін цифрлық орта әсерімен байланыстырады. Әлеуметтік желілердегі салыстыру мәдениеті, үздік болуға деген қысым психологиялық жүктемені күшейтуі мүмкін. Сонымен қатар, онлайн оқудың кеңеюі кей студенттерде оқшаулану сезімін арттырған. Бірақ керісінше, онлайн ресурстар психологиялық көмек алуды жеңілдетті деген пікір де бар.
Фактчекинг тұрғысынан қарасақ, “студенттердің көпшілігі стресс жағдайында” деген тұжырым ішінара расталады. Әртүрлі зерттеулерде көрсеткіштер 25%-дан 60%-ға дейін өзгереді. Бұл стресс деңгейі елге, оқу жүйесіне және әлеуметтік жағдайға байланысты екенін көрсетеді. Сондықтан мәселені жалпылама емес, контекстпен қарастыру маңызды.
Студенттердің психологиялық күйі – көп факторлы мәселе. Академиялық жүктеме, қаржылық жағдай, әлеуметтік бейімделу және цифрлық орта стресс деңгейіне тікелей әсер етеді. Дегенмен, стресс тек жағымсыз құбылыс емес, дұрыс басқарылған жағдайда даму факторы да бола алады.
Сарапшылар студенттерге уақытты дұрыс жоспарлау, әлеуметтік қолдау табу және қажет болған жағдайда кәсіби көмекке жүгіну маңызды екенін атап өтеді. Осылайша, мәселені тек проблема ретінде емес, шешім жолдары бар құбылыс ретінде қарастыру студенттердің психологиялық тұрақтылығын арттыруға мүмкіндік береді.
