​Смартфон сіз туралы ҚАНША АҚПАРАТ БІЛЕДІ?

фото: techinsider.ru

Күн сайын қолымыздан түспейтін смартфон біз ойлағаннан әлдеқайда көп ақпарат жинай алады. Қайда барғанымыз, қандай қосымшаларды пайдаланатынымыз, қандай сайттарға кіретініміз, кіммен байланысатынымыз — осы ақпараттардың бір бөлігі құрылғыда немесе біз қолданатын онлайн сервистерде сақталуы мүмкін. Сонда бұл смартфон бізді «аңдып отыр» дегенді білдіре ме? Шын мәнінде құрылғы қандай деректерді жинайды және оларды кім көре алады?

СМАРТФОН НЕНІ БІЛЕДІ?

Ең алдымен, смартфонның өзі мен ондағы қосымшалардың мүмкіндіктерін ажыратып алған жөн. Құрылғы белгілі бір деректерге операциялық жүйе арқылы қол жеткізсе, қосымшалар пайдаланушыдан арнайы рұқсат сұрайды. Мысалы, ауа райы қосымшасына орналасқан жеріңіз қажет болуы мүмкін. Ал карта сервисі нақты маршрут құру үшін геолокацияны пайдаланады. Камераға арналған қосымша камера мен микрофонға рұқсат сұрауы ықтимал.

Осылайша смартфондағы ақпарат бірнеше санатқа бөлінеді:

орналасқан жер туралы деректер;

камера мен микрофонға берілген рұқсаттар;

контактілер;

қоңыраулар мен хабарламаларға қатысты ақпарат;

интернетті пайдалану және іздеу тарихы;

орнатылған қосымшалар;

құрылғының техникалық сипаттамалары;

аккаунттар мен бұлтты сервистердегі ақпарат.

Әрине, барлық қосымша бұл деректердің бәріне бірдей қол жеткізе алмайды. Көп жағдайда оған пайдаланушының рұқсаты қажет.

ТЕЛЕФОН СІЗДІ "ТЫҢДАЙ" МА?

Бұл — смартфонға қатысты ең жиі қойылатын сұрақтардың бірі. Телефонда микрофон бар болғандықтан, кейбір қосымшалар оны қолдануға рұқсат сұрайды. Бірақ микрофонға рұқсат бергеннен кейін телефон сіздің барлық әңгімеңізді тұрақты түрде жазып отырады деуге болмайды.

Көптеген заманауи смартфондарда микрофон немесе камера пайдаланылып жатқанын көрсететін визуалды индикаторлар бар. Сондықтан күмән туындаса, қандай қосымшаның микрофонға немесе камераға рұқсаты бар екенін құрылғының құпиялық баптауларынан тексеруге болады.

ГЕОЛОКАЦИЯ — ЕҢ ҚҰНДЫ ДЕРЕКТЕРДІҢ БІРІ

Смартфонның орналасқан жер туралы деректері адамның күнделікті әдеттері туралы көп нәрсе көрсетуі мүмкін. Мысалы, геолокация тарихынан адамның қай жерге жиі баратынын немесе белгілі бір жерде қанша уақыт болғанын анықтауға болады. Сондықтан орналасқан жерге берілетін рұқсатқа мұқият қараған дұрыс.

Қосымшаға геолокация қажет болған жағдайда да оны үнемі емес, тек пайдалану кезінде ғана қолдануға рұқсат берген жөн.

ҚОСЫМШАЛАРҒА БЕРІЛГЕН РҰҚСАТТАРДЫ ТЕКСЕРІП КӨРДІҢІЗ БЕ?

Кейде мәселе смартфонның өзінде емес, оған орнатылған қосымшаларда болады. Мысалы, «қарапайым жарық қосымшасына контактілер немесе микрофон қажет пе?» деген сұрақ туындайды. Егер қосымша сұрап отырған рұқсат оның негізгі қызметіне қатысы болмаса, оған рұқсат берудің қажеті жоқ. Сондықтан анда-санда смартфондағы қосымшалардың рұқсаттарын қарап шыққан жөн.

ДЕРЕКТЕРДІ ҚАЛАЙ ҚОРҒАУҒА БОЛАДЫ?

Жеке ақпаратты қорғау үшін міндетті түрде технология маманы болудың қажеті жоқ. Бірнеше қарапайым әрекеттің өзі қауіпсіздікті арттыра алады. Біріншіден, смартфонның операциялық жүйесі мен қосымшаларын уақтылы жаңартып отырған дұрыс. Екіншіден, экранды құлыптау үшін сенімді PIN-код немесе биометриялық қорғау қолдану керек. Үшіншіден, қажетсіз қосымшаларды өшіріп, олардың рұқсаттарын қайта қараған жөн. Төртіншіден, қоғамдық Wi-Fi желілеріне қосылған кезде абай болған абзал.

ЕҢ БАСТЫСЫ — БАҚЫЛАУДЫ ӨЗ ҚОЛЫҢДА ҰСТАУ

Смартфон адамның өмірін айтарлықтай жеңілдетеді. Бағыт көрсетеді, төлем жасауға мүмкіндік береді, дене белсенділігін бақылайды, ақпарат іздейді және көптеген күнделікті процесті автоматтандырады. Бірақ ыңғайлылықтың артында деректер мәселесі де бар. Сондықтан жаңа қосымша орнатқанда немесе қандай да бір рұқсат бергенде «бұл қосымшаға менің дерегім шынымен қажет пе?» деген қарапайым сұраққа жауап іздеген жөн.

Дайындаған: Б.Мейірханұлы,

ERNUR.KZ

Тағы оқыңыз:

ГАДЖЕТтердің де өз МЕРЕКЕлері бар

Құрылғылардағы «CE» және «А++» таңбалары нені білдіреді?