Қарапайым бірнеше сұрақ мұғалімнің келесі оқу жылын әлдеқайда сапалы ұйымдастыруына көмектеседі.
фото: ЖИ
Оқу жылының аяқталуы – тек есеп тапсырып, журналды жауып, демалысқа шығатын уақыт емес. Бұл – мұғалім үшін бір жылдық еңбегіне сырттай қарап, өз тәжірибесін саралайтын ерекше кезең. Көп жағдайда педагогтер оқу жылы біткен соң бірден келесі жоспарға көшіп кетеді де, өз жұмысына терең талдау жасауға уақыт бөлмейді. Алайда кәсіби өсу дәл осы рефлексиядан басталады. Бір қарағанда қарапайым көрінетін бірнеше сұрақ мұғалімнің келесі оқу жылын әлдеқайда сапалы ұйымдастыруына көмектеседі. Сондықтан оқу жылының соңында әр педагог өзіне мына 10 сұрақты қойып көргені дұрыс.
Бірінші сұрақ: «Мен бұл оқу жылында оқушыларға тек білім ғана емес, қандай құндылық бере алдым?»
Мұғалімнің жұмысы тек тақырып түсіндірумен шектелмейді. Оқушы бойында жауапкершілік, тәртіп, сенім, адамгершілік, еңбекқорлық сияқты қасиеттердің қалыптасуына қаншалықты ықпал еттіңіз? Кейде оқушы өмірінде есте қалатын нәрсе – формула немесе ереже емес, мұғалімнің айтқан бір сөзі болуы мүмкін.
Екінші сұрақ: «Қай әдісім жақсы нәтиже берді, ал қайсысы тиімсіз болды?»
Бір жыл бойы өткізілген сабақтардың ішінде ерекше нәтиже берген әдістер болды ма? Оқушылар қызығушылық танытқан тапсырмалар қандай еді? Ал уақытты алып, бірақ нәтиже бермеген тәсілдер ше? Бұл сұрақ келесі жылы сабақты жаңаша ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Үшінші сұрақ: «Мен әр оқушының мүмкіндігін аша алдым ба?»
Сыныптағы үздік оқушыны дамыту оңайырақ болуы мүмкін, бірақ тұйық, үлгерімі төмен немесе мотивациясы аз балаға қаншалықты көңіл бөлінді? Кейде мұғалімнің бір ауыз мақтауы оқушының өзіне деген сенімін түбегейлі өзгертіп жібереді.
Төртінші сұрақ: «Осы оқу жылында мен өзім кәсіби тұрғыдан қалай өстім?»
Жаңа әдіс үйрендіңіз бе? Цифрлық құралдарды меңгердіңіз бе? Жасанды интеллект, интерактивті платформалар немесе заманауи оқыту технологияларын пайдаландыңыз ба? Қазіргі мұғалім тек білім беруші емес, үнемі үйренуші маман болуы тиіс.
Бесінші сұрақ: «Менің эмоционалды жағдайым қандай болды?»
Мұғалімнің кәсіби шаршауы көбіне байқалмай қалады. Сабаққа шабытпен кірдіңіз бе, әлде кейде өзіңізді шаршаған, күйзелген жағдайда сезіндіңіз бе? Егер жыл бойы қажу басым болса, жазғы демалыста тек құжат емес, өзіңізді де қалпына келтіру маңызды.
Алтыншы сұрақ: «Оқушыларым мені қандай мұғалім ретінде есте сақтайды?»
Қатал ма, әділ ме, шабыттандырушы ма, әлде түсінетін мұғалім бе? Бұл сұрақ педагогикалық ұстанымды қайта қарауға көмектеседі. Кейде мұғалім өзін бір қырынан көреді, ал оқушы мүлде басқа қырынан қабылдайды.
Жетінші сұрақ: «Мен ата-анамен тиімді байланыс орната алдым ба?»
Қазіргі білім беру жүйесінде мұғалім–оқушы–ата-ана арасындағы байланыс маңызды. Қиын жағдайларда диалог құра алдыңыз ба? Түсінбеушіліктерді дұрыс шеше білдіңіз бе?
Сегізінші сұрақ: «Қай жетістігім үшін өзімді мақтай аламын?»
Мұғалімдер көбіне кемшілігіне назар аударады да, жетістігін байқамай қалады. Бір оқушының грантқа түсуіне үлес қосу, баланың сабаққа қызығушылығын ояту, жаңа жоба бастау – мұның бәрі үлкен еңбек.
Тоғызыншы сұрақ: «Келесі оқу жылында нені өзгерткім келеді?»
Сабақ құрылымы ма, бағалау тәсілі ме, сыныппен қарым-қатынас па, әлде өз уақытын басқару ма? Нақты мақсат келесі жылды жүйелі бастауға көмектеседі.
Оныншы әрі ең маңызды сұрақ: «Мен әлі де өз мамандығымды жақсы көремін бе?»
Бұл сұрақ кейде ауыр болуы мүмкін. Бірақ оған шынайы жауап беру маңызды. Егер шаршау көп болса, демалу қажет шығар. Егер шабыт азайса, жаңа бағыт іздеу керек болар. Ал егер барлық қиындыққа қарамастан оқушылардың жетістігі қуантса, онда сіз дұрыс жолдасыз.
Оқу жылының соңында мұғалімнің өзіне сұрақ қоюы – әлсіздік емес, кәсібиліктің белгісі. Себебі үздік педагог – тек оқушыны бағалайтын емес, өз тәжірибесін де саралай алатын мұғалім. Кейде дұрыс қойылған бір сұрақ келесі оқу жылын мүлде басқа деңгейде бастауға себеп болады.
