Еліміздегі СІЗ БІЛМЕЙТІН қызықты МАМАНДЫҚТАР

сурет: proforientir42.ru

Қазіргі таңда мамандық таңдау бұрынғыдай тек мұғалім, дәрігер немесе заңгер болумен шектелмейді. Технологияның дамуы, қоғам сұранысының өзгеруі және жаңа қызмет түрлерінің пайда болуы еңбек нарығына бұрын естілмеген мамандықтарды алып келді. Қазақстанда да көпшілік біле бермейтін, бірақ болашағы зор ерекше кәсіп иелері қалыптасып келеді. Бұл мамандықтар бір қарағанда тосын көрінгенімен, олардың әрқайсысы заман талабынан туған қажеттілік.

Мысалы, нейропсихолог мамандығы соңғы жылдары ерекше маңызға ие бола бастады. Бұл сала мамандары адамның ми қызметі мен мінез-құлқының байланысын зерттеп, балалардың даму ерекшеліктерін анықтауға көмектеседі. Әсіресе оқу үлгерімі төмен, зейіні тұрақсыз немесе сөйлеуінде кідірісі бар балалармен жұмыс істейтін нейропсихологтарға сұраныс артып отыр. Білім беру жүйесінде инклюзивті бағыт күшейген сайын бұл мамандықтың рөлі одан әрі маңызды бола түспек.
Қазақстанда бұл бағытқа жақын білімді әл-Фараби атындағы ҚазҰУ, Абай атындағы ҚазҰПУ, Еуразия ұлттық университеті сияқты жоғары оқу орындарының психология мамандықтары арқылы алуға болады.

Тағы бір көпшілікке таңсық бағыт – урбанист. Урбанистер қала кеңістігін зерттеп, тұрғындарға қолайлы орта қалыптастырумен айналысады: жаяу жүргінші жолдары, қоғамдық кеңістіктер, көлік қозғалысы, жасыл аймақтар – бәрі осы мамандардың талдауынан өтеді. Қазақстан қалалары қарқынды дамып жатқандықтан, заманауи әрі ыңғайлы инфрақұрылым құруда урбанистердің еңбегі ерекше қажет.
Бұл салаға жақын мамандарды Satbayev University, Қазақ ұлттық сәулет-құрылыс университеті (ҚазБСҚА) және Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ-дың сәулет, қала құрылысы бағыттары дайындайды.

Соңғы уақытта цифрлық ортада сұранысқа ие болған мамандықтардың бірі – жасанды интеллект бойынша тренер немесе контент-модельдеуші. Бұл мамандар нейрожелілерді үйретіп, мәтін, сурет немесе дыбыс сапасын жақсартумен айналысады. Көптеген компания автоматтандыруға көшкен сайын мұндай қызмет иелеріне қажеттілік артып келеді. Яғни болашақта тек бағдарламашылар емес, ЖИ-мен жұмыс істей алатын гуманитар мамандар да жоғары бағалануы мүмкін.
Қазақстанда бұл бағытты Astana IT University, Халықаралық ақпараттық технологиялар университеті (IITU), Назарбаев Университеті сияқты оқу орындарының ІТ және data science бағдарламалары арқылы меңгеруге болады.

Денсаулық пен дұрыс тамақтануға қызығушылық өскен сайын нутрицолог мамандығы да танымал бола бастады. Нутрицологтар адамның тамақтану тәртібін талдап, денсаулыққа пайдалы рацион құруға көмектеседі. Бұл бағыт медицинадан бөлек, фитнес, психология және биохимия салаларымен тығыз байланысты. Қазіргі қоғамда салауатты өмір салты трендке айналғанын ескерсек, нутрицологтардың маңызы алдағы жылдары одан әрі күшейе түспек.
Бұл салаға негіз болатын білімді С.Д. Асфендияров атындағы ҚазҰМУ, Астана медицина университеті, Қарағанды медицина университеті сияқты жоғары оқу орындарының қоғамдық денсаулық сақтау, диетологияға жақын бағдарламалары береді.

Сонымен қатар шығармашылық пен технологияны ұштастыратын AR/VR дизайнер мамандығы да ерекше назар аудартады. Олар виртуалды және толықтырылған шындыққа арналған оқу бағдарламаларын, ойындар мен интерактивті жобаларды жасайды. Білім беру, медицина, туризм сияқты салаларда бұл технологиялар кеңінен қолданылып келе жатқандықтан, аталған мамандық иелеріне сұраныс тұрақты өсіп жатыр.
Қазақстанда бұл бағытты Astana IT University, IITU, сондай-ақ Т.Жүргенов атындағы Қазақ ұлттық өнер академиясының цифрлық дизайнға қатысты бағдарламалары арқылы игеруге мүмкіндік бар.

Бүгінгі еңбек нарығы мүлде жаңа бағыттарды талап етеді. Бұрын белгісіз болған нейропсихолог, урбанист, ЖИ тренері, нутрицолог немесе AR/VR дизайнер сияқты мамандықтар – болашақтың айқын көрінісі. Ең маңыздысы – мамандықтың атауы емес, оның қоғамға қаншалықты қажет екені және адамның сол салада өзін таба білуі. Сондықтан қазіргі жастар үшін басты міндет – өзгерістен қорықпай, жаңа мүмкіндіктерге ашық болу.