ҰЙҚЫСЫ БҰЗЫЛҒАН СТУДЕНТ: миға не болады?

көрнекілік: pichold.ru

Студенттік өмір - еркіндік, жаңа орта, жаңа мақсаттар кезеңі. Көпшілік дәл осы уақытта өз мүмкіндігін толық ашқысы келеді: жақсы оқу, қосымша жұмыс істеу, достармен араласу, әлеуметтік желіде белсенді болу. Бірақ осының бәрі көбіне бір нәрсенің есебінен жүзеге асады - ұйқының. Түнгі дайындық, сериал қарау, телефонға үңілу немесе ертеңгі дедлайнға үлгеру үшін ұйқыны қысқарту студенттер арасында қалыпты құбылысқа айналып кеткен. Алайда ұйқы - жай ғана демалыс емес, ол мидың толыққанды жұмыс істеуі үшін ең маңызды биологиялық қажеттілік.

Адам ұйықтаған кезде ми тынықпайды, керісінше өте белсенді күйге өтеді. Дәл осы уақытта күндіз алынған ақпарат сұрыпталып, маңызды деректер ұзақ мерзімді жадқа бекітіледі. Яғни оқу процесінің жартысы ұйқы кезінде жүреді деуге болады. Егер студент түнді ұйқысыз өткізсе, оның миы жаңа білімді жүйелей алмайды. Соның салдарынан көп оқыса да, нәтиже төмен болып көрінеді. «Оқыдым, бірақ есте қалмады» деген сезім - көбіне ұйқы жетіспеуінің белгісі.

Ұйқының бұзылуы ең алдымен зейін мен ойлау жылдамдығына әсер етеді. Ұйқысы қанбаған студент сабақта отырса да, ақпаратты баяу қабылдайды, тапсырманы орындауға ұзақ уақыт жұмсайды, қателігі көбейеді. Кейде ол өзін жалқау немесе қабілетсіз сезінуі мүмкін. Бірақ мәселе мінезде емес, шаршаған мида. Ғылыми зерттеулер ұзақ уақыт ұйқысы қанбаған адамның ми белсенділігі алкоголь әсеріне ұқсас деңгейге дейін төмендейтінін көрсетеді. Бұл оқу ғана емес, қауіпсіздік тұрғысынан да маңызды мәселе.

Эмоциялық жағдай да ұйқымен тығыз байланысты. Ұйқы жетіспеген сайын адам ашушаң, сезімтал, мазасыз бола бастайды. Ұсақ мәселелер үлкен болып көрінеді, мотивация төмендейді, күйзеліс күшейеді. Кей студенттер өзін «бәрінен шаршадым» деп ойлайды, бірақ шын мәнінде олардың ағзасы жай ғана қалпына келуді сұрап тұрады. Дұрыс ұйқы көңіл күйді тұрақтандырып, сенімділік пен ішкі тыныштықты арттырады.

Ұйқы тапшылығы денсаулыққа да әсер етпей қоймайды. Иммунитет әлсіреп, суық тию жиілейді, бас ауруы мен көздің шаршауы күшейеді. Сонымен қатар тәбет реттелмей, тәтті мен фастфудқа құмарлық артады. Ұзақ мерзімде бұл артық салмаққа, гормондық тепе-теңдіктің бұзылуына, созылмалы шаршауға алып келуі мүмкін. Яғни бүгінгі ұйқысыздық ертеңгі денсаулық мәселесіне айналуы ықтимал.

Тағы бір маңызды жайт – шығармашылық пен шешім қабылдау қабілеті. Толық ұйықтаған адамның ойы анық, қиялы белсенді, жаңа идея табуы жеңіл болады. Ал ұйқысы қанбаған студент тек ең қажетті әрекеттерді орындауға тырысып, жаңашыл ойлаудан алыстайды. Бұл әсіресе шығармашылық мамандық иелері үшін өте маңызды.

Жақсы жаңалық – ұйқы режимін қалпына келтіру қиын емес. Ең тиімді тәсіл – тұрақтылық. Күн сайын бір уақытта ұйықтап, бір уақытта ояну мидың биологиялық ырғағын реттейді. Ұйықтар алдында экран жарығын азайту, ауыр ой мен ауыр тамақтан бас тарту, бөлмені желдету – қарапайым, бірақ әсері жоғары қадамдар. Тіпті 7–8 сағаттық сапалы ұйқы бірнеше апта ішінде есте сақтауды, зейінді және жалпы көңіл күйді айтарлықтай жақсартады.

Студенттер көбіне «қазір шыдай тұрайын, кейін демаламын» деп ойлайды. Бірақ ми кейін емес, дәл қазір күтімді қажет етеді. Себебі бүгінгі ұйқы – ертеңгі нәтиженің негізі. Ұйқысын қорғай алған студент уақытын да, денсаулығын да, болашағын да қорғайды. Ал шын жетістік – түнді ұйқысыз өткізу емес, күшті дұрыс сақтап, оны маңызды мақсаттарға жұмсай білу.