Процесс сағатына жүздеген мың рет қайталануы мүмкін
фото: kolesa.ru
Қазіргі заманғы технологиялар оталдыру шамдарының ұзақ қызмет етуін қамтамасыз етеді. Тіпті кейбір шешімдер олардың ресурстарын одан әрі арттыруға мүмкіндік береді. Олар нені білдіреді, қаншалықты тиімді және қалай жұмыс істейді, бүгін осы туралы айтамыз.
Сөз еткелі отырған шешімдердің мәнін жақсы түсіну үшін алдымен заманауи оталдыру шамының принципін еске түсірейік.
Ештеңе мәңгілік емес
Оталдыру шамдарының негізгі міндеті-жану камерасында отын-ауа қоспасын тұтататын электр ұшқынын шығару. Олар жарқылды тудырады және соның арқасында поршеньдер қозғалады. Осы процес қозғалтқыштың оталғаннан кейінгі үздіксіз жұмысын қамтамасыз етеді және минутына мыңдаған рет айналады. Осылайша оталдыру шамына қандай жоғары жүктеме түсетінін оңай түсінуге болады. Ол өзінің қызмет ету мерзімінде тиімділігі мен өнімділігін жоғалтпай, өте жиі қайталанатын жарылыс циклдарына төтеп беруі керек.
Құрылымдық жағынан қарасақ, ұшқын шамы бірнеше элементтерден тұрады, олардың әрқайсысы бөліктің өнімділігі мен ресурсына әсер етеді.
Қозғалтқыштың сыртынан көрінетін шамның жоғарғы жағында керамикалық оқшаулағыш және жоғары вольтты сымға немесе тұтану катушкасына қосылған ұшы бар. Жану камерасының ішіне кіретін төменгі бөлігінде орталық және бүйірлік электродтар орналасқан. Екіншісі, көбінесе L-тәрізді элемент, орталық электродтың үстінде ілулі тұрған бүйірден шығып тұрады. Дәл осы электродтар арасындағы саңылауда отын-ауа қоспасын тұтататын ұшқын пайда болады.
Процесс сағатына жүздеген мың рет қайталануы мүмкін, бұл электродтардың біртіндеп тозуына және олардың арасындағы алшақтықтың артуына әкеледі. Сонымен қатар, шамдарда көміртекті шөгінділер жиналуы мүмкін. Мұның бәрі ұшқынның дәлдігін бұзады және әр түрлі ақауларға әкелуі мүмкін. Бірақ мұндай ақаулар болмаса да, оталдыру шамының ресурсы табиғи түрде біртіндеп азаяды, нәтижесінде істен шығады.
Шамның ресурсын ұлғайту мәселесі инженерлерді автомобиль өнеркәсібінің алғашқы күндерінен бастап-ақ алаңдатқан. Эволюция барысында жақсы нәтижелерге қол жеткізді.
Платина және иридий
Автокөлік жүргізушілері "платина оталдыру шамы" немесе "иридий оталдыру шамы" терминдерін жақсы біледі. Бұл ұғымдар ХХ ғасырдың аяғында, нарықта бағалы металдар қосылған алғашқы бөлшектер пайда болған кезде автомобиль әлеміне енді.
Шындығында, платина мен иридий жылу мен электр энергиясының жақсы өткізгіштері ғана емес, сонымен қатар химиялық коррозияға және электр эрозиясына төзімділігі никельден бірнеше есе жоғары элементтер. Олардың бұл қасиеттері ұшқын шамдарын өндіруде өте пайдалы болды және электродтардың жоғары ресурсын қамтамасыз етті. Шынында да, ұшқын сөнген сайын, екі электродтың беттерінен аз мөлшерде металл буланып кетеді. Сонымен қатар, орталық электрод әдетте тезірек тозуға ұшырайды, өйткені ол бүйірлік электродқа қарағанда қатты қызады.
Осыған байланысты саңылаудың ұлғаюы байқалады және ол неғұрлым кең болса, оны жеңу үшін соғұрлым көп кернеу қажет болады. Бұл қажеттілік әр шақырым жүріп өткен сайын өседі және ақырында шамдар жалпы немесе жеке тұтану катушкасы жасай алатыннан әлдеқайда көп вольтты қажет ететін маңызды өлшемдерге жетеді. Жеткіліксіз кернеудің табиғи салдары-дұрыс емес оталу, қозғалтқыштың дұрыс жұмыс істемеуі. Егер қуаттың жоғалуы және отын шығынының артуы біртіндеп орын алса және онша байқалмаса, онда тұтану катушкасының немесе электронды компоненттердің зақымдануы байқалмайды.
Жұмыс аймағында электродтардың болуы (екеуі де немесе тек орталық), яғни лазермен дәнекерленген платина немесе иридий қорытпасынан жасалған жұқа сым ұштары бұл процестің қарқындылығын айтарлықтай төмендетеді. Саңылау никель электродтары сияқты тез үлкеймейді. Бұл дегеніміз, оталдыру шамының қызмет ету мерзімі мен тұрақтылығы стандартты бөлшектермен салыстырғанда едәуір артады.
Рас, дүкендерде (соның ішінде маркетплейстерде) платина немесе иридий электродтары бар шамдар ретінде мәлімделген, бірақ іс жүзінде тек қымбат металдарға ұқсайтын немесе қарапайым электродпен жасалған өнімдер жиі кездеседі. Әрине, мұндай шамдардың беріктігі платина немесе иридий өнімдеріне қарағанда әлдеқайда төмен. Дегенмен, олар әдетте арзанырақ болады да, көпшілік жиі тұтынады. Ал, асыл металл электродтары бар шамдар арзан болмайды.
Иттрий
Иттрий - сирек кездесетін жер металы. Оны қосу арқылы никельдің коррозияға және эрозияға төзімділігі артады. Қымбат металдар сияқты электродтың тозу қарқындылығын төмендетіп, бөлшектің қызмет ету мерзімін ұзартады. Бірақ иттрий платина мен иридийге қарағанда едәуір арзан, демек осы арқылы әзірленген оталдыру шамдарының бағасы да қолжетімді.
Көп электродты дизайн
Ұшқын шамының ресурсын арттырудың тағы бір жолы-бірнеше бүйірлік электродтарды пайдалану, сондай-ақ оларды әртүрлі пішінге келтіру: V-тәрізді, ойық, үшкір электродтар, ойықтары бар электродтар, U-ойықтары және V-ойығы, екі, үш және тіпті төрт бүйірлік электродтар бар.
Бірнеше электродтарды қолданудың мәні-ресурсты ұлғайту кезінде ұшқынның тұрақтылығына қол жеткізу. Бірнеше бүйірлік электродтар электродтың бірнеше жағынан біркелкі тозуына мүмкіндік береді, ұшқын үшін оңтайлы бағытты таңдайды.
Барлығы жазылды
Жоғарыда сипатталған технологиялар стандартты никель шамдарына тән қызмет ету мерзімін (20-30 мың шақырым) екі немесе одан да көп есеге арттыра отырып, оталдыру шамдарының ресурсын едәуір көбейтуге мүмкіндік береді.
Жасыратыны жоқ, қазір оталдыру шамдарын таңдау қиын. Көптеген жүргізуші танымал брендтердің атын жамылған жалған шамдарға ұрынып жатады. Әрине, мұндай өнімдердің сапасына сену қиын. Ең тиісдісі-танымал өндірушілердің түпнұсқа өнімдерін пайдалану.
Дайындаған: Б.Мейірханұлы,
Тағы оқыңыз:
ЖАҢА ТҮРІ ЖАСАЛДЫ: Литий аккумуляторлары тарих полигонына тастала ма?
Смартфон бекітетін құралды қай жерге қойған дұрыс? Ең жақсы әдісті таңдаймыз
