Қазақстандағы Цифрландыру және ЖИ жылы: Үкімет жұмысының басым бағытын белгіледі – экономиканың барлық салаларына технологияларды енгізу

Олжас Бектенов Президенттің 2026 жылды Цифрландыру және ЖИ жылы деп жариялауы Үкімет жұмысының негізгі басымдықтарын айқындайтынын атап өтті.

«Мемлекет басшысы 2026 жылды Цифрландыру және жасанды интеллект жылы деп жариялады. Біздің басты мақсатымыз – экономиканың барлық салаларына серпінді технологияларды енгізу. Жаңа цифрлық өнімдердің оң нәтижесін әр азамат сезінуге тиіс», — деп атап өтті Премьер-министр.

Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің деректеріне сәйкес, 2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстанда 2606 ауылдық елді мекен жоғары жылдамдықты интернетке қосылған. 2026 жылы тағы 1900-ін қосу жоспарлануда. Сондай-ақ 2025 жылы Алматы мен Астанада қуаттылығы 7,4 МВт болатын екі жаңа деректерді өңдеу орталығы пайдалануға берілді. 2026 жылы жиынтық қуаты 12,9 МВт болатын тағы үш ұқсас деректер орталығын іске қосу жоспарлануда, бұл цифрлық инфрақұрылымды нығайтуға мүмкіндік береді.

Сұраныстың тұрақты өсуін цифрлық қызметтер көрсетуді жалғастыруда. 2025 жылы eGov Mobile мобильді қосымшасы арқылы 54 млн-нан астам мемлекеттік қызмет көрсетілді. Жыл қорытындысы бойынша Қазақстандық IT-қызметтер экспортының көлемі шамамен $1 млрд-қа жетті.

Былтыр цифрландыру және жасанды интеллект саласында бірқатар ірі жоба жүзеге асырылды. Заңнамалық база жасалды, есептеу қуатын сатып алу қамтамасыз етілді, alem.ai ұлттық жасанды интеллект орталығы іске қосылды. Үкімет бұл жұмысты жалғастырады.

«Президент Қазақстанды цифрлық мемлекетке айналдыру міндетін қойды. Озық технологиялар саласында біз цифрлық шешімдер мен қызметтерді сәтті жасап, сата білетін жетекші елдердің қатарына кіруге ұмтылуымыз керек», — деп атап өтті Премьер-министр.

Цифрлық технологиялар мен жасанды интеллект саласындағы инфрақұрылымды дамыту отандық экономиканы нақты трансформациялау ісінде басты рөл атқаратыны атап өтілді. Сонымен қатар бүгінгі таңда күнделікті өмірде кеңінен қолдануға арналған шешімдер жетіспейтіні айтылды. Компаниялар жаңа прототиптерді ұсынумен ғана шектелмей, оларды толық аяқтап, іс жүзінде қолдануға дейін жеткізуі керек. Жалпы, цифрландыру экономикамен және күнделікті өмірмен қатар дамып қана қоймай, олардың ажырамас бөлігіне айналуы керек. Бірақ әлі күнге дейін ескірген әдістер, соның ішінде ТКШ, құрылыс, өнеркәсіп және ауыл шаруашылық саласында сақталуда. Мысалы құрылыста BIM-модельдер жоқ, өндірістерде роботтандыру, ал ауыл шаруашылығында серпінді IT-шешімдерді енгізу қарқыны баяу. Бұл тиімді жобалау мен басқару мүмкіндіктерін шектейді.

Осыған байланысты Премьер-министр уәкілетті органдарға экономикаға елеулі әсері болатын практикалық цифрлық шешімдерге назар аударуды тапсырды. Қазіргі заманғы қауіп-қатерлер мен төтенше жағдайларға қарсы тұру құралдарын жасауға ерекше көңіл бөлінді. Сондай-ақ жасанды интеллект дамыған сайын алаяқтық жағдайлардың да анағұрлым жетілген түрлері пайда болу қаупі бар. Ішкі істер, Жасанды интеллект министрліктері мүдделі мемлекеттік органдармен бірге осындай әрекеттерді тиімді анықтау және тану тетігін әзірлеуі қажет. Қоғамның цифрлық шешімдер мен онлайн-платформаларға деген сенімін нығайтуға мүмкіндік беретін, қолданыстағы құралдар мен цифрлық шешімдерді жетілдіру бойынша тұрақты проактивті жұмыс жүргізудің маңыздылығы атап өтілді.

Үкімет отырысының қорытындысы бойынша Олжас Бектенов жауапты министрліктерге бірқатар тапсырма берді.

Премьер-министр цифрландыру және жасанды интеллект жылын сәтті өткізу үшін кәсіби қоғамдастық пен халықты кеңінен тартуды қамтамасыз ету маңызды екенін атап өтті. Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне қаңтар айының соңына дейін Жылдың іс-шаралар тізбесін анықтап, сондай-ақ «Digital Qazaqstan» стратегиясын әзірлеу мен бекітуді жеделдету тапсырылды.

Цифрландыруды дамытудың құқықтық негізін қалыптастыратын Парламент қабылдаған Цифрлық кодекске заңнамалық актілерді сәйкес келтіру жөніндегі жұмыс маңызды болып саналады. Басқа да заңнамалық актілерге өзгерістер әзірлеп, Мәжіліске енгізу, сондай-ақ заңға тәуелді барлық салалық құқықтық актілерді сәйкестікке келтіру қажет болады. Жүргізіліп жатқан заңнамалық өзгерістер бойынша IT-қоғамдастық пен жұртшылық арасында кеңінен түсіндіру жұмыстарын жүргізу керек.

Жасанды интеллект мемлекеттік секторда да белсенді енгізілуі тиіс. Оны қолдану атүсті автоматтандыруға емес, қалыптасып қалған процестерді қайта қарауға, мемлекеттік функцияларды орындаудың неғұрлым тиімді модельдеріне көшуге және бюрократиядан арылуды одан әрі жалғастыруға әкелуі керек. Ұлттық экономика министрлігіне Стратегиялық жоспарлау агенттігімен және басқа да мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп, цифрландыруды кеңейтуді және жасанды интеллектінің қолданылуын ескере отырып, басқарудың барлық деңгейлеріндегі функцияларды қайта қарау тапсырылды. Сондай-ақ Жасанды интеллект министрлігіне министрліктердің бірінші басшыларының цифрлық орынбасарлары, яғни, CDO қызметінің нәтижелеріне сапалы талдау жүргізіп, 2026 жылға және одан кейінгі жылдарға арналған жаңа көрсеткіштерді белгілеу жүктелді.

Ақпараттық жүйелердің сенімділігін арттыру мақсатында мемлекеттік Tier-III деңгейіндегі деректерді өңдеу орталығы жұмыс істейді. Жасанды интеллект министрлігі мүдделі мемлекеттік органдармен бірлесіп, І тоқсанның соңына дейін ақпараттық жүйелерді жаңа деректерді өңдеу орталығына көшіруді аяқтауы қажет. Бұл азаматтардың деректерін қорғау деңгейін арттыруға мүмкіндік береді. Премьер-министр Мемлекет басшысының сұхбатында атап көрсеткен тәсілдерді ескере отырып, экономиканың жаңа технологиялық моделіне көшу тұрақты және сенімді энергетикалық базаның болуымен тікелей байланысты екенін, жоғары өнімді есептеулер, деректерді өңдеу орталықтары, автоматтандырылған және роботтандырылған өндірістердің дамуы объективті түрде энергияны тұтыну көлемінің еселеп өсуімен қатар жүретінін атап өтті. Осыған байланысты Энергетика министрлігіне салалық министрліктермен бірге цифрлық инфрақұрылым және өнеркәсіп саласындағы жобаларды жүзеге асыруды ескере отырып, электр энергиясының өндірісі мен тұтынудың ұзақмерзімді балансын жаңартуды қамтамасыз ету міндеті қойылды.

Аталған мәселелер бойынша бақылау мен үйлестіру Премьер-министрдің орынбасары – жасанды интеллект және цифрлық даму министрі Жаслан Мәдиевке жүктелді.