Ақшаны үнемдейміз деп, денсаулықтан айырылып жүрмейік
Сурет: ЖИ
«Арзанның сорпасы татымайды» десек те, құрылыс жасағанда, баспанаға жөндеу жұмыстарын бастағанда бәріміз дерлік осы қателікті қайталаймыз. «Мынау дәл сондай, тек бренд болмағасын, екі есе арзан» деген сатушының сөзіне сеніп, бюджетті үнемдегенімізге қуанып қайтамыз.
Алайда, сапасыз құрылыс материалын таңдау және технологиясын сақтамау – үнем емес. Қалтаңызда қалдырған азын-аулақ теңге кейіннен денсаулықты қалпына келтіру үшін еселеп жұмсалып кетеді. Өйткені, арзан деп алған материалдар үйге бір топ ауру әкелуі әбден мүмкін. Жөндеу аяқталған соң пәтерде пайда болатын белгісіз аллергия, тұрақты бас ауруы мен қабырғадағы зең – дәл осы «эконом-жөндеудің» ащы салдары.
Үйдің сәнін келтіремін деп, оны қауіпті токсиндер мекеніне айналдырып алмас үшін неге назар аудару керек? Арзан құрылыс материалдарының артында қандай жасырын қауіп жатыр?
Қабырға мен еден астындағы жасырын зең
«Эконом-жөндеуден» кейін зең пайда болуының бір себебі – арзан бояу ауа өткізбейді, салдарынан қабырға «терлейді». Ламинат немесе паркет астынан ылғалға төзімді төсеме болмауы да бір негіз. Оған арзан пластик терезеде дұрыс желдету жүйесі болмайтынын қосыңыз.
Зең – эстетиканы бұзатын мәселе ғана емес. Бұл саңырауқұлақ тыныс алу мүшелеріне қауіпті микотоксиндер бөледі. Аллергия мен астманы қоздырады. Материалдар мен конструкцияларды (сылақ, ламинат, тұсқағаздар) бұзады.
Зең көзге көрінбеуі мүмкін, сіз оны жоқ деп ойлайсыз. Алайда ол қабырғаның ішкі жағында өсуі де мүмкін. Бөлме сәнін бұзбағанмен, ауаны бұзатыны анық.
Формальдегид пен фенол ауаны улайды
Арзан құрылыс материалдарының көбі сапасы төмен ДСП, МДФ, пластиктен жасалады. Олардың құрамында бар:
- Формальдегид – 1-класты канцероген;
- Фенол – тітіркенуді және орталық жүйке жүйесі жұмысының бұзылуын тудырады
Бұлардан бөлме ішіндегі ауаны біртіндеп улайтын ұшпа органикалық қосылыстар бөлінеді. Белгілері:
- бас ауруы, жүрек айну, әлсіздік;
- көз бен тамақтың тітіркенуі;
- ұйқысыздық пен үрей сезімі;
- аллергия, теріге бөртпе шығу.
Балалардағы аллергия мен астманың басты себебі
Статистикаға сенсек, 5 жасқа дейінгі балалардағы аллергияның 65%-дан астамы үйдегі ортамен, соның ішінде токсинді өңдеу материалдарымен байланысты екен. Егер жөндеуден кейін отбасы мүшелерінде:
- тұрақты мұрын бітелуі;
- суық тиюсіз жөтел;
- бөртпе, қышу, экзема;
- ұйқысыз түндер жиілесе —
себеп маусымдық аллергияда емес, үйіңіздегі ауада болуы мүмкін.
Қауіпті материалды қалай тануға болады?
Құрылыс материалын сатып алмас бұрын қарапайым 5 сұрақ қойыңыз:
1. Сапа мен қауіпсіздік сертификаттары бар ма?
Құжаттардың болмауы күмәнді белгі.
2. Бағасы басқалармен салыстырғанда тым төмен бе?
Тым арзан болуы көбіне жасырын мәселенің бар екенін білдіреді: токсинді құрам, ескірген технологиялар, стандарттарға сәйкес келмеу, т.б.
3. Химияның иісі шыға ма?
Құрамында химиялық қоспа мөлшері жоғары материалдың әрдайым өткір иісі болады. Әсіресе қаптаманы жаңадан ашқан кезде қатты байқалады.
4. Сатушы материалдың құрамын түсіндіре алмай ма?
Ешқандай «өндірістік құпия» болмауы тиіс. Сіз не пайдаланып жатқаныңызды білуге құқылысыз.
5. Өндіруші белгісіз, ал қаптамада таңбалау жоқ па?
Тауар дүкенде тұрса да, бұл қауіпсіздік кепілі емес. Әрдайым өндірушінің кім екенін және қаптамасында тауар туралы қандай мәліметтер берілгенін тексеріңіз.
Жөндеу жасалып қойған болса, не істеу керек?
Егер сіз жөндеуді аяқтап, сапасыз материалдың салдарын (тұрақты шаршау, бас ауруы, аллергия) байқай бастасаңыз, дүрбелеңге түспеңіз. Былай әрекет етіңіз:
- Бөлмелерді күн сайын кем дегенде 30 минут желдетіңіз.
- HEPA және көмір сүзгісі бар ауа тазартқыш орнатыңыз.
- Пәтердегі ауа сапасын тексеріңіз. Қазір ауа сапасын анықтайтын қолжетімді датчиктер бар.
- Жиһаздың артын және еденнің астын тексеріңіз, зең, саңырауқұлақ жоқ па? Мәселенің көзін тапсаңыз, оны ішінара болса да (мысалы, жиһазды, плинтустарды немесе қабырға жабындысын) ауыстырыңыз.
Болашақта қателіктерді болдырмау үшін...
- Декордан немесе пердеден үнемдеуге болады, бірақ ауа, қабырға және еден сияқты базалық заттардан үнемдемеңіз.
- Бояулар мен желімдерді тек тексерілген брендтерден сатып алыңыз.
- «E1» немесе «Балалар бөлмесіне арналған» таңбасы бар жиһаздарды таңдаңыз.
- Қаптамада экологиялық сертификаттардың (Blue Angel, EcoLabel, FSC) бар-жоғын тексеріңіз.
- Су негізінде жасалған, еріткіштерсіз материалдарға басымдық беріңіз.
Есіңізде болсын! Егер өндіруші немесе сатушы өз өнімінің бәсекелестерден несімен ерекшеленетінін түсіндіре алмаса, оны айналып өткеніңіз абзал.
Дайындаған: Төре СЕЙІТХАН,
ОҚИ ОТЫРЫҢЫЗ:
